آیا تا به حال پیش آمده که با نوزادتان در یک مسابقهی خیره شدنِ سکوت قرار بگیرید؟ این فقط یک کنجکاوی ساده نیست؛ این قدرتِ فوقالعادهی رشد آنهاست.
اگر والدین فرزندی خردسال باشید، حتماً این حس را میشناسید. در حال عوض کردن پوشک هستید، لباسها را تا میکنید یا فقط روی مبل نشستهاید و ناگهان متوجه میشوید دو چشم درشت و بدون پلک زدن، مستقیماً به شما خیره شدهاند. نگاهی آنقدر عمیق که انگار میخواهند روح شما را بخوانند.
به عنوان یک والد جدید، طبیعی است که بپرسید: «او به چه چیزی نگاه میکند؟ آیا چیزی روی صورت من است؟ یا این فقط یک رفتار نوزادی است؟»
به گفتهی متخصصان و پژوهشگران رشد، این خیره شدنها اصلاً تصادفی نیستند. در واقع، اینها دریچهای حیاتی به سوی مغز نوزاد شما هستند که با سرعت در حال رشد است. در اینجا دلایل علمی پشت این نگاههای کنجکاو را بررسی میکنیم:
نوزادان از بدو تولد به گونهای "برنامهریزی" شدهاند که به دنبال چهرهی انسان بگردند. تحقیقات نشان میدهد که نوزادان نگاه کردن به چهرهها را به هر شیء یا الگوی دیگری ترجیح میدهند.
وقتی نوزاد به شما زل میزند، فقط شما را نمیبیند؛ او در حال مطالعهی شماست. او جغرافیای اجزای صورت شما، نحوهی حرکت لبهایتان هنگام صحبت کردن و تغییرات ظریف حالات چهرهتان را یاد میگیرد. این زیربنای رشد اجتماعی و تشخیص احساسات است.
فراموش نکنید که بینایی نوزاد در حال تکمیل شدن است. در هفتههای اول زندگی، نوزاد فقط میتواند اشیاء را در فاصلهی ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتری بهوضوح ببیند؛ یعنی دقیقاً همان فاصلهای که هنگام شیر خوردن بین صورت شما و او وجود دارد.
چون دنیای آنها کمی تار است، آنها اغلب روی چیزهایی متمرکز میشوند که کنتراست (تضاد رنگی) بالایی دارند. به همین دلیل ممکن است نوزاد شما به یک اسباببازی با رنگهای ملایم بیتوجه باشد، اما به یک عکس سیاه و سفید، پرهی پنکه سقفی در مقابل سقف روشن، یا حتی مژههای تیره شما در مقابل پوستتان خیره شود.
تصور کنید در سیارهای دیگر بیدار شدهاید که هر شکل، رنگ و حرکتی در آن کاملاً جدید است. این واقعیتِ روزمرهی یک نوزاد است.
وقتی نوزاد به یک جسم معمولی - مثل سایهی روی دیوار یا حرکت پرده - زل میزند، مغز او در حال انجام یک "اضافهکاری" برای ایجاد ارتباطات عصبی است. این لحظات، زمانِ پردازش اطلاعات هستند. مغز او میپرسد: آیا این حرکت میکند؟ آیا صدا دارد؟ آیا امن است؟
یک دلیل بیولوژیکی زیبا پشت این نگاهها وجود دارد: ایجاد پیوند عاطفی. وقتی شما و نوزادتان به چشمهای هم خیره میشوید، باعث آزاد شدن هورمون اکسیتوسین (که به هورمون عشق معروف است) در مغز هر دوی شما میشود. این جهش شیمیایی، دلبستگی عاطفی بین والدین و فرزند را تقویت کرده و حس امنیت و تعلقی ایجاد میکند که برای رشد سالم کودک ضروری است.
به جای اینکه وقتی فرزندتان به شما خیره میشود احساس معذب بودن کنید، از این فرصت برای تعامل استفاده کنید:
کارهایتان را روایت کنید: با او حرف بزنید. توضیح دهید که چه کار میکنید. حتی اگر کلمات را متوجه نشود، آهنگ زبان شما را جذب میکند.
با چهرهتان بازی کنید: لبخند بزنید، چشمهایتان را گرد کنید یا زبانتان را بیرون بیاورید. تماشا کنید که او چگونه تلاش میکند این حرکات را پردازش و در نهایت تقلید کند.
تضادهای رنگی ایجاد کنید: کتابها یا اسباببازیهایی با کنجتراست بالا (سیاه و سفید) در اختیارش بگذارید تا سیستم بینایی او تحریک شود.
دفعهی بعد که مچ نوزادتان را هنگام زل زدن به خودتان گرفتید، نفسی عمیق بکشید و از آن لحظه لذت ببرید. شما فقط تحت نظر نیستید؛ شما مورد عشق هستید، مطالعه میشوید و به عنوان اولین کتاب درسی برای انسانی کوچک عمل میکنید که سعی دارد جهان را درک کند.
این متن از مقالهی وبسایت مهدکودک The Little Dreamers Nursery در جمیرا ۳، دبی الهام گرفته شده است.
پاسخ ها