رقابت بین خواهر و برادر یکی از چالشهای بسیار رایج در خانوادههایی با بیش از یک فرزند است. هرچند طبیعی است که خواهر و برادرها گاهی با هم دعوا کنند، اما اگر این رقابت کنترلنشده باقی بماند، میتواند نه فقط رابطهی آنها، بلکه کل دینامیک خانواده را تحت تأثیر منفی قرار دهد.
خبر خوب این است که وقتی والدین دلایل و ریشههای اختلافات خواهر و برادر را بفهمند و آگاهانه به آن پاسخ دهند، میتوان تنش را کم کرد و هارمونی واقعی در خانواده ایجاد کرد.
از منظر روانشناسی تکاملی، خواهر و برادرها برای منابع محدود مانند توجه والدین، غذا و مراقبت با هم در رقابت هستند. اگرچه ما دیگر در غارها زندگی نمیکنیم، اما برخی از این غرایز اولیه هنوز در ما باقی ماندهاند.
کودکان بهطور طبیعی مرزها را آزمایش میکنند. بهخصوص کودکان زیر ۷ سال، هنوز مهارت لازم برای کنترل هیجانات و مدیریت ناکامی را ندارند. وقتی چند کودک در خانه باشند، احساسات میتواند خیلی سریع بالا بگیرد.
هر کودک میخواهد خودش را منحصر به فرد و ارزشمند بداند. ترتیب تولد (مثلاً یکی بزرگتر، یکی کوچکتر) اغلب نقشها و احساسات خاصی ایجاد میکند که ممکن است به حسادت، رنجش و رقابت منجر شود.
بسیاری از والدین سعی میکنند با روشهایی مثل این موارد لیگ برخورد کنند، اما این روشها اغلب نتیجهی مطلوب نمیدهند:
🚫 «بیخیال باش» – نادیده گرفتن دعواها ممکن است پیام بدهد که رفتار بد اشکالی ندارد، و باعث شود کودکان شدیدتر رقابت کنند.
🚫 «کی شروع کرد؟» – جستوجوی مقصر معمولاً مشکل را حل نمیکند و فقط نقش «قربانی» و «مقصر» را پررنگتر میکند.
🚫 «چرا نمیتوانید با هم خوب باشید؟» – سرزنش کودکان بخاطر احساسات بزرگ، به آنها نمیآموزد احساساتشان را مدیریت کنند.
وقتی کودکان احساساتشان را نام ببریم، احتمال اینکه آرام شوند بیشتر میشود. مثلاً:
❝ «تو ناراحتی چون برادرت برجهای لگو را خراب کرد. این کاملاً قابل فهمه.»
این کار به کودک کمک میکند واژگان هیجانیاش را تقویت کند و در طول زمان همدلی بیشتری بیاموزد.
حتی مقایسههای ظریف مثل «چرا مثل خواهرت رفتار نمیکنی؟» میتواند رقابت و حسادت ایجاد کند. بهتر است بر رشد فردی هر کودک تمرکز کنیم:
❝ «میبینم روی نقاشیت چقدر تلاش کردی!»
فرصتهایی فراهم کنید که کودکان با هم در یک تیم کار کنند، نه فقط کنار هم باشند.
مثالها:
ساختن یک قلعه با هم
کار روی یک پروژهی هنری
حل یک بازی گروهی که به همکاری نیاز دارد
اینگونه فعالیتها حس «ما» را تقویت میکنند و رقابت را کم میکنند.
عدالت همیشه یعنی رفتار یکسان نیست، بلکه رفتار منصفانه است. هر کودک نیاز دارد احساس کند بهطور منحصر به فرد دوست داشته میشود. مثلاً:
۱۰ دقیقه داستانخوانی فقط با یکی
یک پیادهروی هفتگی با دیگری
بهجای اینکه همیشه مداخله کنید، به آنها کمک کنید تا خودشان حل اختلاف را بیاموزند:
❝ «هر دوی شما این اسباببازی را میخواهید. چطور میتوانیم به نوبت بازی کنیم؟»
در ابتدا ممکن است به کمک نیاز داشته باشند، اما به تدریج این مهارت را یاد میگیرند.
خلق خانهای آرام یعنی اینکه دعواها را کاملاً از بین ببریم، بلکه به کودکان مهارتهای زندگی بدهیم که تا آخر عمر برایشان مفید باشد. این برنامه میتواند شامل مواردی مثل:
فعالیتهای تیممحور روزانه
چرخ احساسات برای شناخت بهتر هیجانات
جلسات هفتگی خانوادگی
جملات کمککننده برای حل اختلاف
راههایی برای تشویق تمایز و توجه ویژه به هر کودک
رقابت بین خواهر و برادر طبیعی است، اما با همدلی، ساختار و ابزارهای مناسب میتوانید دعواها را به فرصتهای رشد تبدیل کنید. مهم نیست که آنها امروز دوست صمیمی باشند — مهم این است که یاد بگیرند چگونه با احساسات، همکاری و احترام با یکدیگر رفتار کنند.
Source: The Science of Sibling Rivalry (And How to Actually Make Peace)
در آیدت،
فایلهای
خود را به فروش بگذارید و یا
مقالاتتان
را منتشر کنید👋
پاسخ ها