نئوبانکها از ماهیت واقعیشان دور شده و تبدیل به شعبه دیجیتال بانکها شدهاند، آیا چنین سرنوشتی در انتظار نئواینشورنس است؟
شرکت دیجیتال بامبو با دریافت مجوز تاسیس، خود را برای ورود به بازار به عنوان اولین نئواینشورنس ایران آماده میکند. این شرکت که بدون هیچ شعبه فیزیکی فعالیت خواهد کرد، با تمرکز بر بیمههای غیرزندگی قصد دارد تا سال ۱۴۰۷ به سهم بازار ۲ درصدی دست یابد. با این حال، کارشناسان معتقدند چالشهای پیش روی نئواینشورنسها در ایران ترکیبی از موانع ساختاری، زیرساختی و شکاف نسلی است. در بازاری که اعتماد مردم به شرکتهای بزرگ دولتی یا قدیمی همچنان مانعی برای پذیرش یک برند نوپا و بدون شعبه است، موفقیت چنین پلتفرمهایی به بهروزرسانی مقررات، اینترنت پایدار و توانایی جذب نسل جوانی گره خورده است که سهم آن از خرید مستقیم بیمه هنوز بسیار ناچیز است.
صنعت بیمه ایران در آستانه یک تغییر پارادایم قرار دارد. پس از تجربه نئوبانکها که تا حد زیادی به شعبه دیجیتال بانکهای سنتی تبدیل شدند، حالا نوبت به «نئواینشورنسها» رسیده است تا شانس خود را برای تحول در این بازار سنتی امتحان کنند. شرکت بیمه دیجیتال «بامبو» با تکیه بر مدل فعالیت بدون شعبه و کاملاً آنلاین، قصد دارد با ارائه محصولات نوآورانه و احتمالا هدفگرفتن نسلهای جوانتر، قواعد بازی را تغییر دهد.
اما آیا فضای اقتصادی و زیرساختی کشور برای پذیرش یک «بیمهگر کامل و دیجیتال» آماده است؟ در حال حاضر سهم نسل Z از خرید مستقیم بیمه در ایران بسیار ناچیز و احتمالاً زیر ۱۰ تا ۱۵ درصد تخمین زده میشود. بسیاری از اعضای این نسل هنوز به سن مالکیت داراییهای بزرگ نرسیدهاند یا استقلال مالی کافی برای خرید بیمههای سرمایهگذاری را ندارند. از سوی دیگر، برای موفقیت یک نئواینشورنس واقعی، بهروزرسانی مقررات نهاد ناظر، ایجاد محیط پایدار فناوری و همچنین اعتمادسازی گسترده ضروری است.
برای بررسی دقیقتر این چشمانداز و واکاوی موانع پیشروی نئواینشورنسها در ایران، با دو تن از کارشناسان و صاحبنظران این حوزه به گفتگو نشستهایم.
مجتبی آستانه، دیجیاتو: این سوال برای مردم وجود دارد که نئواینشورنس چه فرقی با اینشورتک یا همان پلتفرم خرید و فروش آنلاین بیمهنامه دارد؟
وحید نوبهار، مشاور مدیرعامل بانک دی: در فضای صنعتی بیمه معمولاً اینشورتک و نئو اینشورنس یا اصطلاح بهتر آن نئواینشورر، به جای هم به کار میروند اما از نظر ماهیتی تفاوت خیلی عمیقی با یکدیگر دارند. این تفاوت هم در ماهیت کسبو کاری آنها نه صرفا دیجیتالمحور بودنشان.
اینشورتک از فناوری استفاده میکند تا تجربه بهتری در فرایندهای بیمهگری ارائه کند، مثل امکان مقایسه آنلاین بیمهنامهها که این مدل در کشور ما بیشتر است. نکته اصلی اینجاست که اینشورتک، سازمان یا شرکت بیمهگر نیست، مجوز بیمهگری ندارد و هیچ ریسک بیمهای را به اصطلاح بر نمیدارد. در واقع آنها یک واسطه دیجیتال بین شرکت بیمهگر و مشتری هستند و فناوری را وارد زنجیره ارزش بیمه کردهاند. در سوی مقابل نئواینشوررها یا نئواینشورنسها در واقع خودشان یک شرکت بیمهگر هستند که تولد و مدل فعالیتشان دیجیتال محور است. این شرکتها مجوز بیمهگری دارند، ریسک را در ترازنامه خود نگه میدارند، طراحی محصول، قیمتگذاری، صدور بیمهنامه، مدیریت خسارت و حتی ارتباط با مشتری را دیجیتال میکنند. معمولا نیز از همان ابتدا بدون شبکه نمایندگان سنتی بیمه و دفاتر فیزیکی شکل میگیرند. به طور خلاصه، نئو اینشورر یا نئو اینشورنس، شرکت بیمهگر دیجیتال است.
فرشاد اسدپور، مهندس پلتفرمهای مالی: نئو اینشورنسها در واقع نسل جدیدی از شرکتهای بیمه هستند که به صورت کاملاً دیجیتال و بدون شعبه فیزیکی فعالیت میکنند و یک «بیمهگر کامل» هستند، یعنی خودشان ریسک را برعهده میگیرند. اما پلتفرمهای بیمه بیشتر به عنوان یک زیرساخت یا واسطه میان مشتری و چندین شرکت بیمه عمل میکنند. به طور خلاصه، پلتفرم بیمه مانند یک فروشگاه بزرگ است که برندهای مختلف را میفروشد، اما نئو اینشورنس مانند یک برند تولیدی جدید است که فقط محصولات مدرن خودش را به صورت مستقیم و دیجیتال عرضه میکند.
اگر بخواهیم در چهار بخش به این تفاوت اشاره کنیم، میتوانیم چنین بنویسیم:
1. نئواینشورنس، صادرکننده بیمه است و پلتفرم، تجمیعکننده.
2. نئواینشورنس مستقیماً ریسک را بر عهده میگیرد و پلتفرم ریسک را بر عهده شرکتهای طرف قرارداد (بیمهگران اصلی) میگذارد.
3. نئواینشورنس محصولات خاص و نوآورانه خود را دارد، اما پلتفرم محصولات متنوع از چندین شرکت مختلف را ارائه میدهد.
4. هدف اصلی نئواینشورنس تغییر مدل سنتی بیمهگری با کمک و بهرهبرداری از فناوری است، اما هدف پلتفرم تسهیل دسترسی و مقایسه برای مشتری است.
دیجیاتو - نئوبانک در ایران بیش از آنکه به مفهوم جهانی خود نزدیک شود بیشتر به شعبه دیجیتال بانکها تبدیل شده است. آیا درباره نئواینشورنسها نیز شاهد چنین چیزی خواهیم بود؟
فرشاد اسدپور: در ایران مرز بین «نئواینشورنس واقعی» و «تحول دیجیتال شرکتهای سنتی» بسیار باریک شده و احتمالاً همین مسیر نئوبانکها تکرار خواهد شد. دلایل اصلی این شباهت و تفاوتهای احتمالی به شرح زیر است:
۱. وابستگی ساختاری و قانونی (مشابه نئوبانکها)، یعنی همانطور که نئوبانکها مجبورند از مجوز یک بانک مادر استفاده کنند، نئواینشورنسهای فعلی نیز عملاً به لایهای دیجیتال روی هسته (Core) شرکتهای قدیمی تبدیل خواهند شد.
2. خطر تبدیل شدن به صرفاً یک «کانال فروش آنلاین» برای نئواینشورنسها بسیار جدی است. اکثر این پلتفرمها همان محصولات سنتی (مانند ثالث و بدنه) را با ظاهر زیباتر خواهند فروخت و هنوز در ارائه بیمههای پارامتریک یا بیمههای خرد که جوهره نئواینشورنس است، پیشرفت چندانی نخواهند داشت.
3. رشد نئواینشورنس در ایران با موانع بنیادینی روبه رو است. اول، نظارت متمرکز بیمه مرکزی بر نرخگذاری، اجازه مانور روی قیمتهای رقابتی (پایه اصلی نئوهای جهانی) را نمیدهد. دوم، اعتماد مردم به شرکتهای بزرگ دولتی یا قدیمی همچنان مانعی برای پذیرش یک برند کاملاً نوپا و بدون شعبه است.
با این حال، صنعت بیمه پتانسیلهایی دارد که میتواند از سرنوشت نئوبانکها فاصله بگیرد. برخی استارتاپهای حوزه بیمه به جای تبدیل شدن به شعبه دیجیتال، بر مدیریت خسارت آنلاین یا ارزیابی ریسک با هوش مصنوعی تمرکز کردهاند که آنها را از بدنه سنتی متمایز میکند. دوم اینکه برعکس بانکها که نقدینگی بالایی دارند، شرکتهای بیمه با حاشیه سود پایینی فعالیت میکنند. این فشار مالی ممکن است آنها را مجبور کند که به نئواینشورنسها استقلال بیشتری برای کاهش هزینههای عملیاتی بدهند.
وحید نوبهار: برچسب زدن مفهومی خیلی زود وارد ادبیات کشور ما میشود. مثلاً یک واژه به نام نئو یا اینشورتک میآید و خیلی سریع هم گسترش پیدا میکند. اما اینکه آیا منطق آن شرکت هم دچار این دگرگونی شده و به واقعیت پیوسته یا نه محل سوال اشت. شما در سوالتان مطرح کردید که نئو بانکها بیشتر به نسخه دیجیتال شعب بانک تبدیل شدند که تا حد زیادی این جمله درست است.
در مورد نئواینشوررها یا نئواینشورنسها هم شاید چنین مسیری محتمل باشد. شخصا چند سناریو برای نئواینشوررها متصور هستم. نخست اینکه در واقع به صورت شعبه یک شرکت بیمه سنتی که شبه نئواینشورنس است کار کند. یعنی اپلیکیشن و صدور آنلاین داشته باشد، در مورد خسارت به صورت دیجیتال و آنلاین کار کند اما مثلا ترازنامه مستقیم یا الگوی ریسکپذیری جدید نداشته باشد و محصولات بیمهای نوآورانه واقعی تولید نکند.
ممکن است نئواینشورنسهایی داشته باشیم که اتفاقا ساختارش را دارند، اما وابسته هستند یعنی به شرکتهای بیمهای که مثلاً برند هستند در واقع متصل باشند. اینها در عمل به یک کارگزار دیجیتال پیشرفته تبدیل میشوند که حالت اتکایی دارند و ریسک را به شرکت بزرگتر منتقل میکنند. سناریوی آخر با یک نئواینشورنس واقعی روبه رو خواهیم شد که فقط درصورتی شکل میگیرند که نهاد ناظر مجوز مدلهای متناسب آن را بدهد که خب اخیراً به یکی از شرکتها این مجوز داده شده است. در واقع باید مدل سرمایهگذاری و ریسکپذیریشان انعطاف پذیر شود. همچنین داده، که ما واقعاً در کشورمان هنوز هم خیلی توجه زیادی به آن نداریم، به عنوان دارایی شرکت بیمهگر شناخته شود.
اگر بخواهم جمع بندی کنم باید گفت مسیری که نئوبانکها در کشور ما طی کردند برای نئواینشورنسها هم محتمل است. یعنی ممکن است تطابق کامل با آن مفهومی که در دنیا ایجاد شده، توسعه پیدا نکند و به صورت حداقلی یک دیجیتالسازی پوستهای شرکتهای بیمهگر سنتی را یدک بکشد.
چه چالشهایی در ایران هم از نظر رگولاتوری، قطع و اختلال اینترنت یا پذیرش مردم بر سر راه نئواینشورنسها خواهد بود؟ مثلا نسل Z میتوانند مشتریان اصلی آنها باشند؟
وحید نوبهار، مشاور مدیرعامل بانک دی: هر شرکتی که بخواهد فعالیت بیمهگری دیجیتال انجام دهد، ابتدا باید زیرساخت فناورانه قدرتمندی داشته باشد. اما علاوه بر آن، به اتمسفر سازمانی، فرهنگی و زیرساختی مناسب نیز نیاز است.
در واقع اگر همان تجربه نئوبانکها را معیار صحبتهایم قرار دهم، نئواینشوررها هم با بعضی از همان چالشها روبه رو هستند که اولین آن چالشهای رگولاتوری و نهاد ناظر است.
چارچوبهای نظارتی صنعت بیمه کشور حول الگوهای سنتی شرکتهای بیمه طراحی شدند که با الگوی دیجیتال محوری که من و شما داریم درباره آن صحبت میکنیم سازگار نیست. چنین چیزی برای شکلگیری شرکتهای نئواینشورر مانع ایجاد خواهد کرد. البته همین مجوزی که اخیراً به یکی از شرکتها در حوزه بیمههای غیرزندگی داده شده را میتوان به فال نیک گرفت.
باید توجه داشت که ما به مقررات شفاف بابت فناوریهای نوین نیاز داریم. فناوری ابزار کار شرکتهای نئواینشورر است و مواردی مثل قراردادهای هوشمند، حریم خصوصی دادهها، شفافیت الگوریتمها و… نیاز به یک نظام قانونی شفاف دارند.
چالشهای فناوری و زیرساخت نیز حائز اهمیت هستند. مثلا یک شبکه اینترنتی پایدار و قابل اطمینانی در برابر حملات سایبری وجود داشته باشد و بتواند رضایت مشتری را جلب کند.
مشتری بیمه با مشتری بانک کاملا متفاوت است و روی خدماتی که دریافت میکند بسیار حساستر است، بنابراین شروع فعالیت نئواینشوررها باید بدون تجربه بد و با بنیه محکمی باشد که بتواند اعتمادسازی کند.
در بحث پذیرش و نسل Z که اشاره کردید نیز باید گفت نسل جوانتر با ابزارهای دیجیتال هم آشنا هستند و هم مسلطاند. بنابراین این نسل راحتتر خدمات برخط را میپذیرد، اما بخش قابل توجهی از جامعه ما هنوز به فرایندهای سنتی برای خرید بیمه عادت دارد. در واقع ما با یک چالش فرهنگی و اجتماعی برای دیجیتال شدن فرایند بیمهگری مواجه هستیم. نسل Z که تقریبا متولدین نیمه دهه ۷۰ و دهه ۸۰ هستند، به نظرم یکی از کلیدیترین گروههای هدف برای دریافت خدمات نئواینشوررها هستند. بنابراین اگر شرکت نئواینشورر بتواند این نسل را هدف قرار دهد، قاعدتا بخش زیادی از مسیرش در بازاریابی را طی کرده است.
این نسل البته ویژگیهای خاص خود را دارد، روی تجربه کاربری بهتر حساسیت زیادی دارد، حتی روی محتوایی که مثلاً در شبکه اجتماعی یا اپلیکیشن منتشر میشوند حساساند. آنها میخواهند خدمات بیمهای را سادهتر دریافت کنند و مثلا امکان شخصیسازی نیز برایشان وجود داشته باشد.
به طور کلی اگر بخواهیم یک نئواینشورر واقعی در ایران ایجاد شود، حداقل سه نکته برای آن ضروری است:
اول به روز رسانی مقررات نهاد ناظر است و تا جایی که اطلاع دارم، خود بیمه مرکزی هم اشراف کامل به این موضوع دارد تا از طریق نئواینشوررها ضریب نفوذ بیمه را در کشور افزایش دهد. از نظر اینترنت و محیط فناوری نیز نیاز به پایدار بودن و امنیت داریم تا تجربه آنلاین را با کمترین اختلال تضمین کند. نهایتاً بحث اعتمادسازی است که از طریق آگاهی رسانی بیشتر به مشتری قاعدتاً میتوان پیشرفت ویژهای کرد به خاطر اینکه ما روی نسل Z تجارب بسیار موفقی داشتیم و قاعدتاً در مورد نئو اینشوررها هم این تجربه احتمالاً تکرار میشود.
فرشاد اسدپور، مهندس پلتفرمهای مالی: چالشهای پیش روی نئواینشورنسها در ایران ترکیبی از موانع ساختاری، زیرساختی و شکاف نسلی است. این مسیر با وجود جذابیت، با دستاندازهای جدی روبروست.
بیمه مرکزی به عنوان نهاد ناظر، هنوز مدل عملیاتی مشخصی برای شرکتهای کاملاً دیجیتال تعریف نکرده است. نئواینشورنسها در دنیا با شخصیسازی نرخ (مثلاً بیمه بر اساس میزان رانندگی) زنده هستند؛ اما در ایران نرخگذاری (بهویژه در بیمه شخص ثالث) دستوری و ثابت است و اجازه رقابت قیمتی را به نئوها نمیدهد. همچنین، قوانین سنتی هنوز بر وجود دفتر و بروکراسی کاغذی تأکید دارند که با مدل کمهزینه نئواینشورنسها در تضاد است.
از سوی دیگر، برای مدلی که بر «خدمات آنی» و «پرداخت لحظهای خسارت» بنا شده، قطع اینترنت یک بحران موجودیتی است. اگر مشتری در لحظه حادثه نتواند به دلیل اختلال اینترنت یا فیلترینگ، گزارش خسارت را در اپلیکیشن ثبت کند، اعتماد خود را به کل سیستم دیجیتال از دست میدهد. همچنین نئواینشورنسها مجبورند هزینههای گزافی برای سرورهای داخلی و لایههای پشتیبان بپردازند تا در زمان اختلالات بینالمللی، سرویسدهی متوقف نشود.
در مورد سهم نسل Z در بازار بیمه ایران، نکات تأملبرانگیزی وجود دارد. در حال حاضر سهم نسل Z از خرید مستقیم بیمه در ایران بسیار ناچیز (احتمالاً زیر ۱۰ تا ۱۵ درصد) تخمین زده میشود. دلیل آن ساده است: بسیاری از اعضای این نسل هنوز به سن مالکیت داراییهای بزرگ (خودرو یا مسکن) نرسیدهاند یا به دلیل شرایط اقتصادی، استقلال مالی کافی برای خرید بیمههای عمر و سرمایهگذاری را ندارند. همچنین این نسل به جای بیمههای سنتی، به سمت بیمههای خرد گرایش دارد، مانند بیمه گوشی موبایل، بیمه کنسول بازی، یا بیمههای مسافرتی کوتاهمدت.
بنابراین اگر نئواینشورنس نتواند نسل Z را جذب کند، مجبور است با نسلهای قدیمیتر تعامل کند که به شدت به کاغذ و مهر برجسته وابستهاند. این موضوع نئواینشورنس را مجبور میکند برخلاف ماهیتش، دوباره به سمت «سنتی شدن» یا همان «شعبه دیجیتال بانک بودن» حرکت کند.
به نظر شما اصلیترین شرط برای موفقیت و استقبال از نئواینشورنس چه خواهد بود؟ مثلا نئواینشورنسی که اخیرا مجوز گرفته، دستیابی به سهم بازار ۲ درصدی را هدفگذاری کرده است.
فرشاد اسدپور: اصلیترین شرط موفقیت نئواینشورنس در ایران و گرفتن سهم بازار، «تغییر واحد فروش از بیمهنامه به تجربه خسارت» است. در حال حاضر، پلتفرمهای فعلی در خرید بیمه تحول ایجاد کردهاند، اما نئواینشورنس واقعی باید در ارزیابی و دریافت خسارت، تحول ایجاد کند. برای رسیدن به این هدف، سه پیششرط کلیدی وجود دارد:
۱. اگر نئواینشورنس بتواند فرایند پرداخت خسارت را از چند روزه و مراجعه حضوری به چند دقیقه و ارسال عکس در اپلیکیشن تبدیل کند، برنده بازار خواهد بود.
2. نئواینشورنس باید بتواند به مشتری بگوید: «چون تو راننده کمخطری هستی، ۳۰ درصد کمتر از نرخ مصوب بیمه مرکزی پرداخت میکنی». یعنی اینکه بتواند صدور بیمه را شخصیسازی کند.
3. موفقیت نئواینشورنس در گرو این است که «بیمه» به عنوان یک مرحله مستقل حذف شود و در دل خریدهای دیگر قرار بگیرد. مثل خرید بیمه موبایل دقیقاً در لحظه خرید از دیجیکالا، یا بیمه سفر در لحظه رزرو بلیط از علیبابا. وقتی بیمه به انتخابی کوچک و ارزان در انتهای خرید تبدیل شود، سهم بازار به سرعت رشد میکند.
وحید نوبهار: این سهم دو درصد از بازار خیلی عبارت بزرگی است و دستیابی به آن به نظرم مشکل است. تجربه کاربری بهتر، اپلیکیشن روانتر، صدور برخط و… هیچکدام به تنهایی نمیتواننذ سهم بازار پایدار را بسازند. باید یک تمایز واقعی بین نئواینشورر و شرکت بیمهگر سنتی ایجاد شود. اولین وجه تمایز با توجه به شرایط کشور ما، تمایز اقتصادی برای مشتری است. یعنی چه؟ یعنی مشتری باید خیلی به صورت منطقی حس کند که نئو اینشورر بهتر از مدل شرکتهای بیمهگر سنتی برای او است. چه زمانی این را حس میکند؟ اول اینکه قیمت گذاری بر اساس رفتار واقعی ریسک منصفانهتر باشد. حذف هزینههای واسطهگری نیز اهمیت دارد که میتواند هزینه تمام شده برای حق بیمه را کاهش دهد. یک سری هزینههای پنهان هم در بیمه داریم مثل هزینههای اداری ساختمانی که اجاره شده و… که با توجه به حذف نمایندگان فروش سنتی، این هزینههای پنهان هم حذف شده و به کاهش قیمت میتواند منجر شود.
اگر قرار باشد نئواینشورر، هم قیمت با مدلهای سنتی بیمهگری باشد این رقابت حتی به صورت موقت هم شکل نمیگیرد.
در کشور ما در سالهای اخیر خریداران بیمه به روند مدیریت خسارت، از ارزیابی تا پرداخت، حساستر شدند. یکی به علت جو رقابتی است و دوم بحث برخی از مشاوران بیمهای است که این اطلاعات را به مشتریانشان منتقل میکنند که کار بسیاری خوبی است. بنابراین به نظرم نکته دوم و مهمی که بتواند نئواینشورر را به سهم بازار پایداری برساند تمایز کارکردی در تجربه خسارت است. زمانی که خسارتی پیش میآید اگر مشتوری بتواند با یک اعلام خسارت شده و با رسیدگی سریع و تصمیم شفاف، خسارت خود را دریافت کند از این مدل استقبال خواهد کرد.
شرایط قراردادهای بیمهگری نیز پیچیده نوشته شده که برای مشتریان مبهم است و قابل فهم نیست که بیمهگر چه وظایفی در قبال بیمهنامه دارد. اگر نئواینشورر بتواند متن بیمهنامه را براساس خواست مشتری تهیه و شفاف و روشن کند، اثرگذاری خیلی بیشتری دارد.هر شرکت نئواینشورنسی که بخواهد به سهم معنادار و پایداری در بازار بیمه کشور برسد، باید بتواند نشان دهد که اولاً هزینه کل برای مشتری کمتر شده، دوم زمان چرخه خسارت هم کوتاهتر شده و بروکراسی اداری را بسیار کمتر کرده است. در واقع باید بیمه را برای مشتری بهتر کند نه اینکه صرفا مدرنتر و دیجیتالتر کند. باید در عمل نشان دهد هر کاری که انجام میدهد به نفع بیمه شده انجام خواهد شد.
در آیدت،
فایلهای
خود را به فروش بگذارید و یا
مقالاتتان
را منتشر کنید👋
پاسخ ها