۱۰ خبر مهم از دنیای علم در ۲۰ روزی که به اینترنت دسترسی نداشتیم

در حدود سه هفته گذشته به شبکه جهانی اینترنت دسترسی نداشتیم. اما حالا می‌خواهیم بر مهم‌ترین اخبار دنیای علم مروری داشته باشیم.

از روز ۱۸ دی‌ماه که دسترسی سراسری به اینترنت قطع شد، ما هم راهی برای مشاهده اخبار جهان نداشتیم و ارتباط خود را با دنیای خارج که مدام درحال پیشرفت است، قطع می‌دیدیم. حالا با وجود اختلالاتی که هنوز ادامه دارد، دسترسی به شبکه جهانی فراهم شده است و در این مطلب قصد داریم مهم‌ترین اخبار جهان علمی را در حدود سه هفته گذشته مرور کنیم.

ساعت آخرالزمان ۴ ثانیه به نیمه‌شب نزدیک‌تر شد

بولتن دانشمندان اتمی، سازمانی که توسط محققان پروژه منهتن تأسیس شد و هر ساله وضعیت جهان را بررسی می‌کند، حالا می‌گوید ساعت آخرالزمان به فاصله ۸۵ ثانیه‌ای با نیمه‌شب رسیده است. این فاصله نزدیک که رکوردشکنی کرده، نشان‌دهنده مصیبت‌های جهانی است که می‌تواند حیات ما را تهدید کند. یکی از این تهدیدات هوش مصنوعی است که می‌تواند به نشر اطلاعات غلط کمک کند و در سامانه‌های دفاعی کشورها به کار گرفته شود.

در گزارش جدید این سازمان آمده است: «حرکت کنونی ما ناپایدار است. رهبران کشورها – به‌خصوص در ایالات متحده، روسیه و چین – باید برای یافتن راهی به‌منظور دورشدن از لبه نابودی پیشگام شوند. رقابت میان قدرت‌های جهانی به یک مسابقه تسلیحاتی تمام‌عیار تبدیل شده و گواه آن افزایش شمار سرهای جنگی و سکوهای هسته‌ای در چین، و مدرن‌سازی سیستم‌های حمل تسلیحات هسته‌ای در ایالات متحده، روسیه و چین است.»

خورشید مصنوعی چین از یک مانع بزرگ در راه تولید انرژی پاک عبور کرد

رآکتور همجوشی هسته‌ای EAST چین با موفقیت پلاسما را در چگالی‌های فوق‌العاده بالا به‌صورت پایدار نگه داشت و در پشت‌سرگذاشتن یکی از محدودیت‌های مهم این صنعت دستاوردی بزرگ حاصل کرد. این کشور حالا به تولید تقریباً نامحدود انرژی پاک یک قدم نزدیک‌تر شده است.

این توکامک ابررسانا که با نام خورشید مصنوعی هم شناخته می‌شود، پلاسما – یعنی حالت چهارم ماده که انرژی بالایی دارد – را در تراکم بالا حفظ کرده است. این مسئله در گذشته مانعی برای توسعه رآکتورهای همجوشی محسوب می‌شد. طبق مقاله‌ای که محققان منتشر کرده‌اند، پلاسما در این توکامک با تراکم ۱.۳ تا ۱.۶۵ برابر بیشتر از حد گرین‌والد حفظ شده که بسیار بالاتر از حد معمول ۰.۸ تا ۱ است.

تحقیقات تأیید کرد: استامینوفن با اوتیسم پیوندی ندارد

از زمانی که ترامپ پیرامون ارتباط میان استامینوفن و اوتیسم سخن گفت، بحث‌های زیادی دراین‌باره مطرح شد. حالا تحقیق بین‌المللی جدیدی که در ژورنال لنست منتشر شده، تأیید می‌کند که مصرف پاراستامول – یا همان استامینوفن – در دوران بارداری ریسک اوتیسم، ADHD یا ناتوانی‌های ذهنی را در کودک افزایش نمی‌دهد. بنابراین استامینوفن دارویی ایمن و مؤثر برای کنترل تب و درد باقی می‌ماند.

در این پژوهش، دانشمندان ۴۳ مطالعه را بررسی کردند. این مطالعات می‌خواستند ببینند که آیا احتمال تشخیص اوتیسم، ADHD یا ناتوانی ذهنی در کودکان پس از مواجهه با پاراستامول در رحم، افزایش پیدا می‌کند یا خیر. در نهایت هیچ افزایش معناداری در زمینه ریسک این مشکلات در کودکانی که مادرشان حین بارداری استامینوفن مصرف کرده بود، مشاهده نشد.

گزارش سازمان ملل: جهان وارد وضعیت ورشکستگی آبی شده است

یکی از مؤسسات تحقیقاتی سازمان ملل اعلام کرده است که جهان به دوره «ورشکستگی آبی جهانی» رسیده، چراکه رودها، دریاچه‌ها و آبخوان‌ها سریع‌تر از آن‌چه که طبیعت قادر به تجدیدش است، درحال خالی‌شدن هستند. این گزارش می‌گوید دهه‌ها مصرف بیش‌ازحد، آلودگی، تخریب زیست‌محیطی و فشار اقلیمی سبب شده که بسیاری از سامانه‌های آبی به سطحی فراتر از نقطه بازیابی برسند و نیاز به تعریف دسته‌بندی‌های جدیدی به‌جای «بحران آبی» باشد.

در نتیجه، محققان اصطلاح جدید «ورشکستگی آبی» را پیشنهاد داده‌اند، وضعیتی که در آن استفاده درازمدت از آب به سطحی فراتر از امکان بازتأمین منابع می‌رسد و چنان به طبیعت آسیب می‌زند که سطوح قبلی به‌شکل واقع‌گرایانه قابل بازگشت نیست. کارشناسان معتقدند کشورها به‌جای مواجهه با کمبود آب به‌عنوان یک مسئله موقت، باید صادق باشند و همین امروز ورشکستگی آبی را بپذیرند و برای آن اقدام کنند.

آمریکا دستورالعمل غذایی جدیدی منتشر کرد

دولت آمریکا رسماً دوباره هرم غذایی خود را احیا و دستورالعمل‌های تغذیه‌ای جدیدی ارائه کرده است. این دستورالعمل بر مصرف گوشت‌ها، لبنیات و چربی‌های سالم در کنار میوه و سبزیجات تأکید دارد. هرم غذایی جدید وارونه است: در بالا پروتئین، لبنیات، چربی‌های سالم، میوه و سبزیجات و در پایین غلات کامل قرار دارند.

دستورالعمل جدید تأکید زیادی بر خودداری از مصرف غذاهای فرآوری‌شده، کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده و شکر افزوده دارد و شکرهای غیرتصفیه در خوراکی‌هایی مانند میوه و شیر را «افزوده» نمی‌داند. این دستورالعمل چربی‌های سالم را شامل چربی‌های گوشت قرمز، گوشت سفید، تخم‌مرغ، غذاهای سرشار از امگا-۳، دانه‌ها، لبنیات پرچرب، زیتون و آووکادو می‌داند. همچنین مقدار پروتئین مصرفی روزانه ۱.۲ تا ۱.۶ گرم به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن توصیه شده است، یعنی برای یک فرد ۶۸ کیلوگرمی، روزانه باید بین ۸۱.۶ تا ۱۰۸.۸ گرم پروتئین مصرف شود، این مقدار در گذشته ۵۴.۴ گرم توصیه شده بود.

بازی‌های ویدیویی می‌توانند IQ کودکان را افزایش دهند

محققان در مطالعه‌ای تازه میان صرف زمان در بازی‌های ویدیویی و بهبود هوش در کودکان رابطه‌ای کشف کردند. اگرچه تفاوت در توانایی‌های شناختی آنقدر زیاد نبود که بتواند نشانه‌ای از رابطه علت و معلولی باشد، اما کافی بود تا توجه محققان را جلب کند. تماشای تلویزیون و استفاده از شبکه‌های اجتماعی اثر مشابهی بر هوش کودکان نداشت.

در این تحقیق دانشمندان میزان مواجهه با نمایشگر توسط ۹۸۵۵ کودک ۹ یا ۱۰ ساله را ارزیابی کردند. این افراد به‌طور میانگین روزانه ۲.۵ ساعت تلویزیون یا ویدیوی آنلاین تماشا می‌کردند، ۱ ساعت مشغول بازی‌های ویدیویی بودند و نیم ساعت در شبکه‌های اجتماعی حضور داشتند. پژوهشگران دو سال بعد سراغ بیش از ۵ هزار نفر از این کودکان رفتند و متوجه شدند کسانی که بیشتر از حد عادی مشغول بازی‌های ویدیویی بودند، ۲.۵ نمره IQ بیشتر از میانگین دریافت کردند.

مریخ احتمالاً اقیانوسی به اندازه اقیانوس منجمد شمالی داشته است

شواهد جدید از رودخانه‌های باستانی مریخ نشان می‌دهد که شاید سیاره سرخ در گذشته به‌لطف یک اقیانوس بزرگ در نیم‌کره شمالی خود، بیشتر به رنگ آبی بوده باشد. دوربین‌های مدارگرد مریخ موفق شدند تصویر بقایای دلتاهای رودخانه‌ای در این سیاره را ثبت کنند. نتایج این پژوهش در ژورنال NPJ Space Exploration منتشر شده است.

محققان می‌گویند ساختارهایی که در تصاویر دیده می‌شود، نشان‌دهنده دهانه رودخانه به‌سمت اقیانوس بوده است. این مطالعه مدرکی واضح از یک خط ساحلی را نشان می‌دهد و بنابراین بیانگر اقیانوسی در گذشته مریخ است.

سریع‌ترین دستگاه تبخیرکننده خورشیدی که آب دریا را آشامیدنی می‌کند

دانشمندان مؤسسه ملی علم و تکنولوژی اولسان (UNIST) در کره جنوبی سریع‌ترین تبخیرکننده مبتنی بر اکسید را توسعه داده‌اند که می‌تواند آب دریا را بدون برق به آب آشامیدنی تبدیل کند. این دستگاه تبخیرکننده از نور خورشید به‌عنوان منبع توان و از یک ماده نورگرمایی در مرکز خود استفاده می‌کند.

محققان در آزمایش‌ها نشان داده‌اند که یک تبخیرکننده یک مترمربعی می‌تواند در هر ساعت حدود ۴.۱ لیتر آب تمیز و آشامیدنی تولید کند. در این دستگاه دامنه جذب نور و کارآمدی نورگرمایی در مواد اکسید به‌طرزی اساسی بهبود داده شده است. نتایج این تحقیق در ژورنال Advanced Materials در دسترس است.

تغییرات کوچک در خواب، تغذیه و ورزش می‌تواند طول عمر را زیاد کند

تحقیقی بزرگ با اطلاعات حدود ۶۰ هزار نفر در بریتانیا نشان داده است که تغییرات کوچک می‌تواند تأثیرات قابل‌توجهی بر طول عمر داشته باشد. محققان دریافتند کسانی که روزانه پنج دقیقه بیشتر می‌خوابیدند، دو دقیقه بیشتر فعالیت فیزیکی متوسط تا شدید انجام می‌دادند، و نیم سهم سبزیجات بیشتر مصرف می‌کردند، بسیار بیشتر از کسانی که بدترین عملکرد را داشتند، زنده می‌ماندند.

گروه اول در مقایسه با گروه دوم که از نظر عملکرد خواب، تحرک و تغذیه در ۵ درصد پایین دسته‌بندی‌ها قرار می‌گرفتند، حدود یک سال بیشتر زندگی کردند. البته این تحقیق به این معنا نیست که اعمال این سه تغییر متضمن یک سال عمر اضافه برای شما خواهد بود، اما حرکت به‌سمت بهبودهای کوچک می‌تواند کمک‌کننده باشد.

اولین کهکشان شبیه راه شیری ۲ میلیارد سال پس از بیگ بنگ به‌وجود آمد

محققان در مطالعه‌ای تأیید کرده‌اند که قدیمی‌ترین کهکشان مارپیچی در کیهان، با ساختاری شبیه کهکشان راه شیری، تنها ۲ میلیارد سال پس از مه‌بانگ به‌وجود آمده بود. پژوهشگران با کمک مشاهدات تلسکوپ جیمز وب و STScI کهکشان COSMOS-74706 را رصد کردند و با داده‌های MOSFIRE تأیید کردند که عمر آن به بیش از ۱۱.۵ میلیارد سال پیش می‌رسد.

اگرچه گزارش‌هایی از کشف کهکشان‌های مارپیچی با قدمت بالاتر هم وجود دارد، اما شواهد و داده‌های کافی برای تأیید آن‌ها در دست نیست. حالا با این تحقیق پژوهشگران بهتر می‌توانند بازه زمانی پیدایش این نوع از کهکشان‌ها را مشخص و از آن‌ها در مطالعات بعدی خود استفاده کنند.