جزایر منتاوی
منتاوی:فرهنگ بومی سوماترا یکی از غنیترین و اصیلترین میراثهای فرهنگی اندونزی است که در جزایر دورافتاده غرب سوماترا حفظ شده.مردم بومی منتاوی با تتوهای سنتی گسترده، شامانیسم عمیق و زندگی هماهنگ با طبیعت جنگلی، نمادی از فرهنگهای باستانی جنوب شرق آسیا هستند.در این مقاله از به بررسی آداب و رسوم، باورها و چالشهای این قبیله جذاب میپردازیم.این فرهنگ منحصربهفرد، دریچهای به دنیایی است که هنوز با ارواح طبیعت و اجداد در ارتباط نزدیک زندگی میکند.
قبیله منتاوی
جزایر منتاوی (Mentawai Islands)، واقع در غرب سوماترا در اندونزی، یکی از منحصربهفردترین مناطق جهان از نظر فرهنگی و طبیعی است. این مجمعالجزایر شامل بیش از صد جزیره و جزیره کوچک است که حدود ۱۵۰ کیلومتری ساحل غربی سوماترا قرار گرفتهاند. بزرگترین جزیره آن سیبروت (Siberut) است که بیش از ۶۴ درصد مساحت کل منطقه را تشکیل میدهد. مردم بومی منتاوی، که یکی از قدیمیترین قبایل اندونزی محسوب میشوند، با جمعیتی حدود ۶۴ هزار نفر، زندگی نیمهکوچنشینی در جنگلهای بارانی و سواحل دارند. این قبیله با آداب و رسوم منحصربهفرد خود، مانند تتوهای سنتی، شامانیسم و ارتباط عمیق با طبیعت، نمادی از فرهنگ بومی جذاب سوماترا است.
جزایر منتاوی از دوران میانی پلیستوسن از سوماترا جدا شدهاند و بر روی گسل سوندا قرار دارند، که این امر باعث فعالیتهای لرزهای شدید مانند زلزله و سونامی شده است. برای مثال، در سال ۲۰۱۰، زلزلهای قدرتمند روستاهای جزایر پاگای شمالی و جنوبی را ویران کرد. این منطقه از سال ۱۹۹۹ به عنوان یک شهرستان مستقل در استان سوماترای غربی اداره میشود و مرکز آن توآپجات در جزیره سیپورا است. جمعیت کل منطقه در سال ۲۰۲۰ حدود ۸۷ هزار نفر بوده که بیشتر آنها از مردم بومی منتاوی هستند.
تاریخ مردم منتاوی به مهاجرت از جزیره نیاس به این مجمعالجزایر بازمیگردد، جایی که اجداد آنها بین ۲۰۰۰ تا ۵۰۰ پیش از میلاد وارد شدند. آنها قرنها در انزوا زندگی کردند تا اینکه در سال ۱۶۲۱ با هلندیها برخورد کردند. زبان منتاوی بخشی از خانواده زبانهای آسترونزی است و شامل سه گویش اصلی: سیبروت شمالی، سیبروت جنوبی و سیپورا-پاگای میشود.
تتو منتاوی
مردم منتاوی در روستاهایی کنار رودخانهها زندگی میکنند و به قبایل (suku) تقسیم میشوند که بیش از ۵۰ خاندان دارند. ساختار اجتماعی آنها پدرتبار است و خانوادههای گسترده در خانههای بلند (uma) زندگی میکنند که میتواند تا ۱۰ خانواده هستهای را در خود جای دهد. این خانهها از بامبو، علف و تختههای چوبی ساخته شده و با جمجمههای حیوانات شکارشده تزیین میشوند. علاوه بر اوما، خانههای کوچکتری مانند لالپ برای خانوادههای تکنفره و روسوک برای بیوهها و مجردها وجود دارد.
زندگی روزمره آنها بر پایه شکار، جمعآوری و کشاورزی است. مردان با کمان و تیرهای سمی به شکار خوک وحشی، گوزن و میمون میروند، در حالی که زنان و کودکان یام وحشی، میوهها و حیوانات کوچک را جمعآوری میکنند. غذای اصلی ساگو از مغز نخل است که با ماهی، گوشت خوک (به ویژه در مراسم)، برنج، تارو و میوههایی مانند دورین و موز تکمیل میشود. آنها حیواناتی مانند خوک، سگ و میمون را به عنوان حیوان خانگی نگه میدارند.
اقتصاد مدرن شامل گردشگری، به ویژه موجسواری، است که گردشگران بینالمللی را جذب میکند. بیش از ۴۰ قایق چارتر برای موجسواری وجود دارد و مکانهایی مانند ماکارونیز شهرت جهانی دارند.
مذهب سنتی منتاوی آرات سابولونگان (Arat Sabulungan) است، یک سیستم آنیمیستی که همه چیز – از ارواح اجداد تا آسمان، زمین و طبیعت – را دارای روح و قدرت ماورایی میداند. عدم احترام به این ارواح میتواند باعث بدشانسی یا بیماری شود. شامانها (sikerei) نقش کلیدی دارند: آنها معلم، شفاگر و نگهبان هستند و با رقص، آواز و تقلید از حیوانات، مراسم را رهبری میکنند.
شامانیسم در میان مردم بومی منتاوی، که به عنوان آرات سابولونگان (Arat Sabulungan) شناخته میشود، یک سیستم اعتقادی آنیمیستی (زندهانگار) است که همه چیز در طبیعت – از درختان و حیوانات تا ارواح اجداد – را دارای روح میداند. هدف اصلی این باور، حفظ تعادل و هارمونی بین انسانها، طبیعت و جهان ارواح است. شامانها، که به زبان محلی سیکِرِی (sikerei) نامیده میشوند (به معنای "آن که شفا میدهد")، نقش مرکزی دارند. آنها نه تنها شفاگر هستند، بلکه نگهبان تعادل، معلم و رهبر مراسم روحانیاند. شامانیسم منتاوی مستقیماً با رویدادهای کلیدی زندگی مانند ازدواج، تدفین (مرگ) و شفا مرتبط است و مراسم مرتبط با این رویدادها اغلب شامل رقص، آواز، قربانی حیوانی و دعوت از ارواح میشود.
شامان منتاوی
شفا اصلیترین وظیفه سیکِرِی است. بیماری در باور منتاوی ناشی از از دست دادن روح (soul-loss) یا خشم ارواح به دلیل نقض تابوها (مانند آسیب به طبیعت) است.
مراسم شفا شامل:
احضار ارواح بیماری یا ارواح خشمگین.
رقص و آواز برای اخراج ارواح بد و تقویت روح بیمار.
استفاده از گیاهان دارویی جنگلی و گاهی قربانی حیوانی (مانند مرغ یا خوک).
این مراسم میتواند از یک روز تا چند روز طول بکشد و سیکِرِی در حالت خلسه (trance) با ارواح ارتباط برقرار میکند.
موج سواری منتاوی
ازدواج در فرهنگ سنتی منتاوی اغلب توسط والدین ترتیب داده میشود، اما مراسم آن بخشی از شامانیسم است. سیکِرِی آیین هایی انجام میدهد تا:
هارمونی بین زوج، خانوادهها و ارواح را تضمین کند.
ارواح را دعوت کند تا اتحادیه را برکت دهند.
مراسم ممکن است بخشی از پونِن (punen) باشد، جشن بزرگ برای نقاط عطف زندگی مانند ازدواج، که شامل رقص، موسیقی و قربانی برای رضایت ارواح است.
مرگ در باور منتاوی انتقال روح به جهان ارواح است. مراسم تدفین حدود ۳ ماه پس از مرگ برگزار میشود تا روح متوفی را از خانه اشتراکی (uma) آزاد کنند. سیکِرِی:
روح را پاکسازی میکند و با آواز، رقص و قربانی (مانند کشتار حیوانات برای تغذیه روستا) ارواح را آرام میکند.
اطمینان حاصل میکند که روح به جنگل یا آسمان برود و باعث بیماری نشود.
این مراسم چندروزه است و شامل حالاتی مانند گوبوک (possessed state) میشود که ارواح وارد بدن شرکتکنندگان میشوند.
در نهایت، شامانیسم منتاوی نه تنها یک باور روحانی، بلکه پایهای برای حفظ تعادل اجتماعی و طبیعی است. با وجود تأثیر مسیحیت و اسلام (بیش از ۷۶ درصد مسیحی)، این مراسم در مناطق داخلی سیبروت همچنان زنده است و سیکِرِی نقش کلیدی در اتصال گذشته باستانی با زندگی روزمره دارد.
امروزه، بیش از ۷۶ درصد مردم مسیحی (عمدتاً پروتستان) هستند و کلیسای پروتستان منتاوی حدود ۳۵ هزار عضو دارد. اسلام نیز ۲۲ درصد را تشکیل میدهد، اما آرات سابولونگان در میان اقلیتی کوچک، به ویژه در جنوب سیبروت، ادامه دارد. سیاستهای استعماری و اندونزیایی (مانند ممنوعیت آنیمیسم در ۱۹۵۴) شامانیسم را سرکوب کرده، اما تلاشهایی برای حفظ آن از سال ۲۰۰۹ آغاز شده است.
سیبروت
یکی از جذابترین آداب منتاوی، تتوهای سنتی (titi) است که قدیمیترین هنر تتو در جهان محسوب میشود و از ۱۵۰۰ پیش از میلاد وجود داشته. تتوها با استفاده از میله بامبو، جوهر زغال نارگیل و چکش چوبی انجام میشود و توسط شامان دعا خوانده میشود. آنها نماد نقش اجتماعی، وضعیت، خاندان و تعادل با طبیعت هستند و اعتقاد بر این است که ثروت مادی را به زندگی پس از مرگ میبرند. مردان و زنان هر دو تتو میزنند، و طرحهایی مانند "درخت زندگی" برای شامانها ضروری است.
لباس سنتی شامل کمربندهای ساختهشده از پوست درخت برای مردان و دامنهای برگ نخل یا موز برای زنان است. تیز کردن دندانها با اسکنه نیز بخشی از معیار زیبایی است. مراسم شکار با سگها و تیرهای سمی انجام میشود و زنان در جمعآوری شرکت دارند.
مردم منتاوی با چالشهایی مانند جنگلزدایی برای چوب و کاشت نخل روغن (مانند ۲۰ هزار هکتار در سیبروت در ۲۰۱۵) روبرو هستند. سیاستهای دولتی خانههای سنتی را به شهرکهای مدرن تبدیل کرده و خوکها را ممنوع کرده است. تنها حدود ۱ درصد مردم به طور فعال آرات سابولونگان را تمرین میکنند. با این حال، برنامههای آموزشی بومی برای حفظ فرهنگ در حال اجرا است.
۱. مردم بومی جزایر منتاوی چه نام دارند و کجا زندگی میکنند؟
مردم بومی جزایر منتاوی به نام قبیله منتاوی شناخته میشوند و در مجمعالجزایری به همین نام، واقع در غرب سوماترا در اندونزی، زندگی میکنند. بزرگترین جزیره آنها سیبروت است و بیشتر در جنگلهای بارانی و کنار رودخانهها به صورت نیمهکوچنشین ساکن هستند.
۲. معروفترین ویژگی ظاهری و فرهنگی مردم منتاوی چیست؟
معروفترین ویژگی آنها تتوهای سنتی گسترده روی بدن (titi) است که یکی از قدیمیترین هنرهای تتو در جهان محسوب میشود. این تتوها نماد تعادل با طبیعت، جایگاه اجتماعی و انتقال ثروت به زندگی پس از مرگ هستند و هم مردان و هم زنان آن را دارند.
۳. مذهب سنتی مردم منتاوی چیست و شامانها چه نقشی دارند؟
مذهب سنتی آنها آرات سابولونگان نام دارد که یک سیستم آنیمیستی است و همه چیز در طبیعت را دارای روح میداند. شامانها یا سیکِرِی نقش شفاگر، معلم و نگهبان تعادل بین انسان، طبیعت و ارواح را بر عهده دارند و مراسم شفا، ازدواج و تدفین را رهبری میکنند.
۴. زندگی روزمره و منبع معاش مردم منتاوی چگونه است؟
آنها عمدتاً به شکار (با کمان و تیر سمی)، جمعآوری میوه و ساگو، و کشاورزی معیشتی مشغول هستند. غذای اصلیشان ساگو از نخل است و خوک وحشی نقش مهمی در مراسم دارد. امروزه گردشگری، به ویژه موجسواری، نیز منبع درآمد مهمی شده است.
۵. مردم منتاوی امروزه با چه چالشهایی روبرو هستند؟
چالشهای اصلی شامل جنگلزدایی برای کاشت نخل روغن، مهاجرت اجباری به شهرکهای مدرن، تأثیر مسیحیت و اسلام بر باورهای سنتی، و کاهش تمرین شامانیسم است. با این حال، تلاشهایی برای حفظ فرهنگ بومی از طریق آموزش و گردشگری پایدار در جریان است.
جزایر منتاوی و مردم آن نمادی از تنوع فرهنگی اندونزی هستند که با وجود فشارهای مدرن، آداب بومی جذاب خود را حفظ کردهاند. بازدید از این منطقه نه تنها فرصتی برای تجربه طبیعت بکر است، بلکه دریچهای به دنیای باستانی قبایل سوماترا.
گردآوری: بخش فرهنگ و هنر
در آیدت،
فایلهای
خود را به فروش بگذارید و یا
مقالاتتان
را منتشر کنید👋
پاسخ ها