اولین خرید ارز دیجیتال؛ چگونه از همان ابتدا ریسک را مدیریت کنیم؟

راهنمایی برای شروع امن معاملات اسپات رمزارز با تمرکز بر مدیریت ریسک، کنترل هیجان و داشتن برنامه مشخص پیش از خرید.

ساده‌ترین نوع معاملات در بازار رمزارز، بیشترین خطاهای تصمیم‌گیری را برای کاربر تازه‌کار رقم می‌زند. معاملات اسپات که بدون اهرم و با مالکیت مستقیم انجام می‌شوند، معمولاً اولین انتخاب کاربران تازه‌وارد است؛ اما تجربه بازار نشان می‌دهد نبود لیکویید شدن فوری، احساس امنیت کاذبی ایجاد می‌کند که می‌تواند به زیان‌های تدریجی و تصمیم‌های هیجانی منجر شود.

معاملات اسپات چیست و چرا مهم است؟

بگذارید با یک مثال پیش برویم. برای خرید طلا به طلافروشی می‌رویم و در ازای پرداخت پول، طلا تحویل می‌گیریم. از لحظه بعد از خرید، بالا و پایین شدن قیمت طلا، فقط روی ارزش دارایی تاثیرگذار است و کسی نمی‌تواند اصل طلا را از شما بگیرد.

معاملات اسپات در بازار رمزارزها هم عملکرد مشابهی دارند و با خرید مستقیم، مالکیت دارایی به کاربر منتقل می‌شود. البته همه معاملات رمزارزی شبیه خرید از طلافروشی نیستند و برخی از معاملات شبیه شرط‌‌بندی روی آینده قیمت با پول قرضی هستند. اما معاملات اسپات ساده‌ترین و شفافترین مدل معامله است.

تجربه کاربران تازه‌وارد در بازار رمزارزها نشان می‌دهد بسیاری از ورودها دقیقا منطبق با دوره‌های صعودی بازار و تحت تاثیر هیجان هستند و همین نقطه معمولا پرریسکترین زمان برای شروع است.

اما همانطور که گفته شد، مزیت معاملات اسپات در شفافیت است. در این مدل فقط با میزان سرمایه‌ای که در اختیار دارید معامله می‌کنید و ریسک معاملات به همان میزان سرمایه محدود است. البته این سادگی یک نکته مهم دارد. بسیاری از کاربران چون خبری از لیکویید شدن نیست، مدیریت ریسک را جدی نمی‌گیرند.

درحالی که نبود «لیکویید شدن» به معنی نبود ریسک نیست و کاهش‌های شدید قیمت می‌تواند ارزش دارایی را برای مدتی طولانی پایین بیاورد. در این شرایط اگر از پیش برنامه‌ای وجود نداشته باشد، تصمیم‌گیری براساس ترس یا امید شکل می‌گیرد.

اما اگر معاملات اسپات ساده‌ترین روش معامله هستند چرا بسیاری از کاربران ضرر می‌کنند؟

ریسک اول؛ نوسان ذاتی بازار

بازار رمزارز ذاتا پرنوسان است. افت‌های ۲۰ یا ۳۰ درصدی در بازار رمزارز غیرعادی نیست. در چرخه‌های نزولی گذشته، برخی دارایی‌های بزرگ ریزش‌هایی تا بیش از ۵۰ درصد هم تجربه کرده‌اند و این یعنی برای کاربری که بدون برنامه وارد شده، این افت‌ها می‌تواند به ترس، فروش در پایینترین نقطه یا نگه داشتن یک دارایی ضعیف برای بلند مدت منجر شود.

همچنین زیان در اسپات می‌تواند ناگهانی و شوکه‌کننده نباشد و در ادامه ممکن است کاربر دیرتر تصمیم بگیرد و زیان بیشتر شود. پس در این معاملات کسی نمی‌تواند دارایی شما را بگیرد، اما بازار می‌تواند زمان و دیگر فرصت‌ها را بگیرد. سود از دست رفته برمی‌گردد اما زمان از دست رفته نه. به همین دلیل برای یک شروع امن معامله در بازار رمزارز بیشتر از آنکه به ابزار پیچیده یا تحلیل حرفه‌ای نیاز باشد، به تصمیم‌های روشن و درست قبل از خرید نیاز است.

ریسک دوم؛ رفتار کاربر

چیزی که زیان را بزرگتر می‌کند تنها نوسان بازار نیست، بلکه واکنش کاربر به این نوسان‌هاست. وقتی خبری از اهرم و قرض نیست، معاملات اسپات کم‌ریسکترین شکل معاملات به نظر می‌رسند؛ اما یک خطای ذهنی ساده، احساس امنیت کاذب می‌سازد و بسیاری به همین شکل متضرر می‌شوند.

در زمانی که معامله‌ای ذهن را تهدید به لیکویید فوری نمی‌کند، تصور داشتن زمان نامحدود برای جبران یا انتظار برای بازگشت قیمت شکل می‌گیرد؛ اما بازار همیشه مطابق انتظار پیش نمی‌رود و برخی دارایی‌ها ماه‌ها در روند نزولی می‌مانند یا حتی هرگز به قیمت قبلی برنمی‌گردند.

اما سوال اصلی اینجاست: دارایی را می‌خرید چون امید دارید یا برنامه؟

چارچوب چهارگانه والکس برای شروع امن

به دلیل همین موارد مطرح شده، در والکس همیشه به کاربران تازه‌وارد توصیه می‌کنیم پیش از اولین خرید حتما این چهار سوال ساده اما حیاتی را از خود بپرسند. چرا که بیشتر ضررها نه به دلیل پیچیدگی بازار که به دلیل نپرسیدن همین سوال‌های ساده اتفاق می‌افتد.

۱- چرا این دارایی را می‌خرم؟

اگر پاسخ صرفا رشد اخیر قیمتی یا پیشنهاد دیگران است با «تصمیم‌گیری» مواجه نیستیم و این یک «واکنش» است. هر خرید نیاز به یک تصمیم دارد. آیا به آینده پروژه امیدی هست؟ براساس تحلیل خرید می‌کنم یا ترس از جا ماندن است؟ اگر تصمیمی دلیل نداشته باشد، در زمان افت قیمت هم پشتوانه‌ای برای صبر یا خروج ندارد.

۲- چقدر از کل سرمایه را وارد کنم؟

تخصیص کل سرمایه به یک دارایی حتی در اسپات ریسک بالایی دارد. از ساده‌ترین روش‌های مدیریت ریسک، «تنوع‌بخشی» و «تقسیم سرمایه» است تا نوسان‌های شدید کل سرمایه را تحت تاثیر قرار ندهد.

بهتر است از خود بپرسیم اگر این معامله اشتباه باشد، کل زندگی مالی من تحت تاثیر قرار می‌گیرد؟ اگر جواب مثبت بود، میزان سرمایه نیاز به بازنگری دارد.

۳- در چه نقطه‌ای از معامله خارج شوم؟

بسیاری از کاربران فقط برای ورود برنامه دارند؛ اما خروج از معامله، بخش مهم‌تری از معامله است و مشخص کردن «حد ضرر» یا «حد سود» از جمله سوالات مهم این بخش هستند. در نبود برنامه خروج، تصمیم‌های لحظه‌ای یا ترس، باعث فروش زودتر از موعد می‌شود یا امید بیش از حد، ضرر را بزرگ‌تر می‌کند.

۴- این معامله نوسان‌گیری است یا یک معامله بلندمدت؟

در نهایت باید برای معامله یک افق زمانی مشخص کرد. آیا معامله برای یک نوسان کوتاه مدت است یا دید بلندی به دارایی وجود دارد؟ در بازار رمزارزها معامله‌ای که قرار بوده بلند مدت در نظر گرفته شود ممکن است با یک نوسان در کوتاه مدت شما را دچار تردید کند یا معامله‌ای کوتاه مدت به دلیل افت قیمت به نگهداری بلند مدت منجر شود. مدیریت ریسک در معاملات اسپات به معنی آماده بودن برای نوسان است. بازار قابل کنترل نیست اما واکنش شما قابلیت برنامه‌ریزی دارد و باید قبل از نوسان تصمیم گرفت. تفاوت میان کاربر هیجانی و معامله‌گر آگاه هم در همین نقطه تعریف می‌شود.

معاملات اسپات مزایا و معایب خود را دارد. آنچه که به نتیجه درست می‌انجامد، کیفیت تصمیم‌گیری پیش از ورود به معامله است. در بازار غیرقابل پیش‌بینی رمزارز، تنها نحوه ورود قابل مدیریت است. پس اگر پیش از اولین کلیک، دلیل خرید، میزان سرمایه، نقطه خروج و افق زمانی مشخصی داشته باشیم، با عبور از مرحله واکنش هیجانی به مرحله تصمیم می‌رسیم. تفاوت میان تجربه‌ای پرهزینه و مسیری ماندگار از همین نقطه شروع می‌شود. جایی که کاربر قبل از بازار، احساسات خود را مدیریت می‌کند.