درباره سه کارمند ایرانی گوگل که خبرساز شدند

سه ایرانیِ شاغل در قلب سیلیکون‌ولی، حالا در قلب یک پرونده امنیتی ایستاده‌اند: اتهام سرقت اسرار تجاری از گوگل و شرکت‌های فناوری و انتقال داده‌های حساس به ایران. اما برای افکار عمومی ایرانی، یک لایه دیگر هم به این پرونده اضافه شده است؛ لایه‌ای که همیشه دیر یا زود سر باز می‌کند: آقازادگی.

رویداد ۲۴: سه ایرانیِ شاغل در قلب سیلیکون‌ولی، حالا در قلب یک پرونده امنیتی ایستاده‌اند: اتهام سرقت اسرار تجاری از گوگل و شرکت‌های فناوری و انتقال داده‌های حساس به ایران. 

 

 دادستان‌های آمریکایی روز پنجشنبه اعلام کردند یک هیأت منصفه فدرال، سه مهندس ساکن سن‌خوزه را به اتهام سرقت اسرار تجاری از گوگل و چند شرکت فناوری و انتقال داده‌ها به ایران، تحت پیگرد قرار داده است. نام متهمان سَمانه غندالی ۴۱ ساله، خواهرش سرور غندالی ۳۲ ساله و محمدجواد خسروی ۴۰ ساله است؛ هر سه همان روز بازداشت شدند و در دادگاه فدرال حاضر شدند.

در کیفرخواست آمده متهمان تبعه ایران هستند؛ سرور با ویزای دانشجویی غیرمهاجرتی در آمریکا بوده، سمانه بعد‌ها شهروند آمریکا شده و خسروی (همسر سمانه) اقامت دائم قانونی آمریکا را دریافت کرده است. دادستانی ایالات متحده در «ناحیه شمالی کالیفرنیا» می‌گوید این سه نفر با اتهام‌های تبانی برای سرقت اسرار تجاری، سرقت و تلاش برای سرقت اسرار تجاری و اخلال در روند دادرسی/پنهان‌کاری (obstruction of justice) مواجه‌اند.

«امنیت پردازنده» و «رمزنگاری»: چه چیزی سرقت شده؟

بر اساس روایت دادستان‌ها، متهمان از موقعیت شغلی خود در شرکت‌هایی که پردازنده‌های موبایل و فناوری‌های مرتبط را توسعه می‌دهند سوءاستفاده کرده و صد‌ها فایل محرمانه مرتبط با امنیت پردازنده‌ها و رمزنگاری را به دست آورده‌اند.

سمانه و سرور پیش‌تر در گوگل کار می‌کرده‌اند و سپس به شرکتی پیوسته‌اند که در کیفرخواست با عنوان «شرکت ۳» معرفی شده است. خسروی نیز در شرکتی دیگر، موسوم به «شرکت ۲» کار می‌کرده؛ شرکتی که پلتفرم‌های سیستم-روی-چیپ (SoC) مانند سری اسنپدراگون را برای گوشی‌های هوشمند و دستگاه‌های موبایل توسعه می‌دهد.

SoC یک نیمه‌رساناست که اجزای متعدد (مثل پردازنده گرافیکی و حافظه) را در یک بسته کم‌مصرف تجمیع می‌کند؛ نمونه‌های معروف آن Snapdragon (در بسیاری از گوشی‌های اندرویدی رده‌بالا) و سری A اپل برای آیفون است.

گوگل: «با پایش‌های روتین فهمیدیم»

گوگل در بیانیه‌ای به CNBC گفته سرقت ادعایی را از طریق پایش‌های امنیتی روتین شناسایی و سپس پرونده را به مجریان قانون ارجاع داده است.

خوزه کاستاندا، سخنگوی گوگل، گفته: «برای حفاظت از اطلاعات محرمانه‌مان تدابیر حفاظتی را تقویت کردیم و بلافاصله پس از کشف این حادثه، مجریان قانون را مطلع کردیم.» گوگل همچنین از محدود کردن دسترسی داخلی، احراز هویت دومرحله‌ای، و ثبت انتقال فایل‌ها به پلتفرم‌هایی مانند تلگرام به‌عنوان بخشی از سازوکار‌های حفاظتی نام برده است.

بخش تاریک پرونده: «ردپا پاک کن»

یکی از بخش‌های حساس کیفرخواست، ادعای تلاش برای پنهان‌کاری است. مقام‌ها می‌گویند متهمان فایل‌ها را از طریق یک پلتفرم ارتباطی به کانال‌هایی با نام کوچک هر یک منتقل کرده و سپس داده‌ها را به دستگاه‌های شخصی و دستگاه‌های کاریِ یکدیگر کپی کرده‌اند.

سانجای ویرمانی از مقام‌های ارشد اف‌بی‌آی در این پرونده گفته: «شیوه انتقال داده‌های محرمانه شامل اقدامات عمدی برای دور زدن شناسایی و پنهان کردن هویت بوده است.»

به گفته مقام‌ها، پس از آنکه سامانه‌های امنیت داخلی گوگل در اوت ۲۰۲۳ فعالیت سمانه را علامت‌گذاری و دسترسی او را قطع کردند، تلاش برای پاک‌سازی ردپا آغاز شده است. طبق کیفرخواست، سمانه سوگندنامه‌ای امضا کرده و گفته اطلاعات محرمانه را خارج از شرکت به اشتراک نگذاشته است. در همان بازه، ادعا می‌شود روی لپ‌تاپ شخصیِ مرتبط با سمانه و خسروی، جست‌و‌جو‌هایی درباره «روش‌های حذف ارتباطات» و «مدت نگهداری سوابق پیام توسط اپراتورها» انجام شده است.

در روایت دادستان‌ها، این زوج همچنین از صد‌ها صفحه نمایش رایانه که حاوی اطلاعات محرمانه بوده عکس گرفته‌اند؛ روشی که از نگاه مقام‌ها می‌تواند تلاشی برای دور زدن ابزار‌های پایش دیجیتال باشد.

سرور غندالی کیست؟

سرور فارغ التحصیل رشته آمار دانشگاه تهران بوده و بر اساس اطلاعات لینکدین، سرور از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ برای دوره کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر به آمریکا رفته و در دانشگاه سانتا کلارا تحصیل کرده است. ظاهرا او دوره دکترای خود را هم در همان دانشگاه و تحت راهنمایی یک استاد ایرانی به نام سارا تهران پور در حوزه «الگوریتم‌های یادگیری عمیق مبتنی بر امنیت سخت‌افزار» در گروه مهندسی برق و کامپیوترِ دانشگاه سانتا کلارا گذرانده است.

بر اساس اطلاعاتی که خود سرور در لینکدین منتشر کرده، او سال ۲۰۲۲ بعد از پایان دوره کارشناسی ارشد، برای دوره کارآموزی در شرکت گوگل مشغول به کار شده و همزمان یک شغل تمام وقت به عنوان مهندس نرم افزار گرافیکی شرکت اینتل داشته است.

سمانه غندالی کیست؟

درباره سمانه غندالی نیز در رزومه‌های آنلاین آمده که او دانش‌آموخته مهندسی کامپیوتر دانشگاه شهید بهشتی است. سمانه از سال ۲۰۱۴ (۱۳۹۲) تا ۲۰۱۹ در دانشگاه امهرست ماساچوست دستیار پژوهشی تحصیلات تکمیلی بوده است. این موقعیت شغلی-تحصیلی در واقع برای دانشجویان مقطع ارشد و دکتراست که می‌توانند تحت نظر استاد، در پروژه‌های تحقیقاتی مشارکت کنند. او همزمان از سال ۲۰۱۸ در شرکت گوگل به عنوان کارآموز مهندسی سخت افزار در بخش تحقیق و توسعه مشغول به کار شده و تا سال ۲۰۲۳ نیز به طور رسمی از مهندسان ارشد بخش امنیت SoC گوگل بوده است.

سمانه غندالی در پروفایل یک وبسایت تخصصی انتشار مقاله درباره حوزه‌های علاقه مندی خود نوشته به «رمزنگاری، امنیت فیزیکی سامانه‌های پنهان، تروجان‌های سخت‌افزاری، حملات تحلیل کانال جانبی، حملات تزریق خطا و راهکار‌های مقابله‌ای متناظر با آنها» علاقه دارد. او همچنین مدعی است که به‌عنوان رئیس کمیته برنامه فنی کنفرانس «طراحی، خودکارسازی و آزمون در اروپا» (DATE) در سال ۲۰۲۱ فعالیت کرده و داور سمپوزیوم‌های VLSI در سال ۲۰۲۰ و نشریه IET Computers and Digital Techniques بوده است.

محمدجواد خسروی کیست؟

محمد خسروی همسر سمانه غندالی از فارغ التحصیلات رشته کامپیوتر دانشگاه اصفهان است. او از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۵ در آمریکا در شرکت Omge به صورت تمام وقت به عنوان مهندس طراحی SoC (سیستم-روی-چیپ) مشغول به کار بوده است. محمد جواد خسروی از سال ۲۰۱۸ وارد دانشگاه همسرش یعنی امهرست ماساچوست شده و در دوره دکترا مشغول به تحصیل شده است. او در نهایت سال ۲۰۲۲ از دانشگاه بیرون آمده و در شرکت کوالکام که یک شرکت فناوری آمریکایی است به عنوان برنامه نویس فرانت‌اند مشغول به کار شده و جالب اینجاست که تا سال ۲۰۲۵ هم در این شرکت مشغول بوده است. 

محمدجواد خسروی یک مقاله علمی درباره پهپاد هم دارد. او در این مقاله که در مجله دانشگاه امهرست ماساچوست به چاپ رسیده تحقیقاتی درباره استفاده از پهپاد برای ارسال بسته منتشر کرده است. او به همراه یک ایرانی دیگر به نام حسین پیشرونیک که ظاهرا استاد راهنمای او در دانشگاه امرهست بوده در این مقاله پهپاد‌هایی طراحی کرده‌اند که بتوانند به‌طور هم‌زمان چند وظیفه را انجام دهند. او گفته هدف از مقاله عملی شان طراحی مسیر‌های پرواز پهپاد بوده به‌گونه‌ای که زمان تحویل بسته‌ها را کمینه کند و در عین حال پوشش یکنواخت بر یک ناحیه محله‌ای فراهم آورد.

خسروی در یک پلتفرم انتشار مقاله به فهرست علاقه مندی‌های خود در حوزه نرم افزار اشاره کرده و گفته به حوزه پهپاد‌های بدون سرنشین، یادگیری تقویتی عمیق و یادگیری ماشین در شبکه‌های ارتباطی بی‌سیم علاقه دارد.