تمرکز شرکت ریلی فدک بر ارائه خدمات لوکس و پنجستاره است. در مقابل، شرکت رجا به عنوان قدیمیترین شرکت ریلی مسافری ایران، مسئولیت اصلی جابهجایی مسافران ریلی را بر عهده دارد.
رجا بیش از ۶۵ درصد سهم بازار حملونقل ریلی مسافری کشور را در اختیار دارد. با وجود برتری فدک در امکانات لوکس، آمار نشان میدهد که بیشتر مسافران همچنان بلیت قطار رجا را انتخاب میکنند. در این مقاله به بررسی دقیق عوامل اقتصادی، دسترسی به مسیرها، تنوع خدمات، عوامل فرهنگی و عملی میپردازدیم تا دلایل این انتخاب را روشن کند.

شرکت رجا ابتدا به عنوان بخشی از راهآهن جمهوری اسلامی ایران فعالیت میکرد و در سال ۱۳۸۸ به سازمان تأمین اجتماعی واگذار شد. این شرکت با ناوگان گسترده و پوشش سراسری، مهمترین نقش را در حملونقل ریلی کشور ایفا میکند. در رجا انواع قطارها از اقتصادی تا لوکس، ارائه میشود و اکثر مسیرهای ریلی پوشش داده میشود.
شرکت فدک به عنوان یک شرکت خصوصی، با هدف ارتقای استانداردهای خدمات ریلی وارد بازار شد. این شرکت که بر قطارهای پنجستاره تمرکز دارد، به دنبال ایجاد تجربهای متفاوت است اما ناوگان محدودی دارد.
مهمترین تفاوت این دو شرکت در رویکردشان است: تمرکز رجا بر دسترسی گسترده و ارائه قیمت مناسب است، در حالی که در فدک بر لوکس بودن خدمات تأکید میشود.
قطارهای فدک به عنوان هتلهای متحرک شناخته میشوند. کوپههای چهارنفره با طراحی ارگونومیک، تختهای راحت، سیستم تهویه قابل تنظیم توسط مسافر و بسته خواب بهداشتی تجهیز شدهاند. هر کوپه دارای تلویزیون با محتوای فیلم، موسیقی و امکان انتخاب شخصی است. اینترنت پرسرعت رایگان، سیستم احضار مهماندار و پذیرایی با غذاهای متنوع بینالمللی از امکانات مهم آن است.
مهمانداران حرفهای و آموزشدیده خدمات را ارائه میکنند. همچنین آیتمهایی مانند رزرو همزمان هتل، ترانسفر فرودگاهی و فروشگاه سوغاتی داخل قطار وجود دارد. این امکانات باعث میشود که فدک برای مسافرانی که اولویتشان راحتی حداکثری است، مناسب باشد.
قیمت بلیط قطار فدک 5ستاره بسته به کلاس (اکونومی، بیزینس یا ویژه) متفاوت است. برای مسیر تهران مشهد، قیمتها از حدود ۱.۵ میلیون تومان شروع میشود و در کلاسهای بالاتر به بیش از ۲ میلیون تومان میرسد. این نرخها به دلیل خدمات اضافه، بالاتر از گزینههای مشابه است.

در رجا قطارهای متنوعتری ارائه میشود تا نیازهای مختلف مسافران پوشش داده شود. قطارهای پنجستاره مانند زندگی با امکاناتی مشابه فدک رقابت میکنند. این قطارها شامل رستوران، سیستم صوتی-تصویری و پذیرایی ویژه هستند. قطارهای چهارستاره مانند سبز و سیمرغ دارای تهویه مطبوع، پریز برق و خدمات پذیرایی پایه هستند. قطارهای اتوبوسی مانند پردیس برای مسیرهای کوتاه با صندلیهای راحت و سرعت بالا طراحی شدهاند.
رجا همچنین قطارهای ۶ تخته اقتصادی برای مسافران با بودجه محدود دارد. امنیت بالا، استانداردهای ایمنی و امکان حمل خودرو از نقاط قوت رجا است.
یکی از مهمترین عوامل انتخاب، تفاوت قیمت است. قیمت بلیطهای رجا در سطوح مختلف از حدود ۵۰۰ هزار تومان برای مسیر تهران مشهد شروع میشوند، در حالی که قیمت بلیطهای فدک اغلب ۳۰ تا ۵۰ درصد گرانتر است. سیاست قیمتگذاری راهآهن نرخ پایه را سالانه تعیین میکند و خدمات لوکس فدک نرخ را افزایش میدهد. برای خانوادهها، گروهها و مسافرانی که درآمد متوسطی دارند، این تفاوت قابل توجه است.
بسیاری ترجیح میدهند با پرداخت هزینه کمتر، از امکانات کافی رجا استفاده کنند. در ایام پیک مانند نوروز یا تابستان، تقاضا بالا میرود اما در رجا با ظرفیت بیشتر، بلیطهای ارزانتری ارائه میشود.
در رجا گزینه محبوب کوپه دربست نیز ارائه میشود که حریم خصوصی بیشتری ایجاد میکند. قیمت بلیط قطار کوپه دربست رجا برای افرادی که گروهی سفر میکنند، اقتصادی است. در کوپه چهارنفره، هزینه تختهای خالی با کسر خدمات پذیرایی محاسبه میشود. برای مسیر تهران مشهد، کوپه دربست حدود ۲ تا ۳ میلیون تومان برای چهار نفر هزینه دارد. این گزینه برای خانوادهها یا گروههای کوچک مناسب و در مقایسه با کوپه دربست فدک که گرانتر است، مقرونبهصرفهتر است. در رجا این قابلیت در اکثر قطارهای کوپهای ارائه میشود.
در رجا بیش از ۵۰ مسیر ریلی پوشش داده میشود. مسیر ریلی رجا به شهرهای کوچک و بزرگ مانند تهران اهواز، تهران تبریز، تهران بندرعباس، تهران یزد و تهران رشت متصل است. در این شرکت بیش از ۸۰ درصد ظرفیت ریلی کشور تأمین میشود و به همین دلیل دسترسی به بلیط آسانتر است.
فدک تنها در مسیرهای پرتقاضا مانند تهران مشهد، تهران شیراز، قم مشهد، کرج مشهد و تهران اهواز فعال است. این محدودیت باعث میشود مسافرانی که به مقاصد متنوع سفر میکنند، ناگزیر رجا را انتخاب کنند. برای مثال، مسیرهای شمالی یا جنوبی که تقاضای کمتری دارند، عمدتا توسط رجا اداره میشوند.
رجا به عنوان یک شرکت قدیمی و نیمه دولتی، اعتماد عمومی بیشتری را جلب کرده است. بسیاری از مسافران نسلهای گذشته با قطارهای رجا سفر کردهاند و به سیستم آن عادت دارند. نظرسنجیها نشان میدهد بیش از ۶۰ درصد مسافران به دلیل سابقه طولانی و اطمینان از خدمات، رجا را ترجیح میدهند. در رجا تخفیفهای گروهی، فصلی و ویژه سالمندان ارائه میشود که برای سفرهای خانوادگی و زیارتی جذاب است.
فدک هرچند لوکستر است، اما برای بخش عمده جامعه که اولویتشان اقتصاد و دسترسی است، گزینه دوم باقی میماند.
در سالهای اخیر، خرید آنلاین بلیط قطار رواج یافته و پلتفرمهایی مانند سفرمارکت فرآیند خرید بلیط قطار را ساده کردهاند. خرید بلیط قطار از سفرمارکت، به صورت مستقیم است و سفرمارکت برای فروش بلیط قطار مارکت پلیس و واسطه نیست. این پلتفرم مستقیما به سامانههای فروش شرکتهای ریلی مانند رجا و فدک متصل است و بلیطها را بدون اضافه کردن هزینه واسطه عرضه میکند.
کاربران میتوانند تمام گزینهها را مقایسه کنند، قیمتها را ببینند، بلیط را رزرو کرده و فورا دریافت نمایند. در این روش امکان استرداد آنلاین، پشتیبانی ۲۴ ساعته و مشاهده برنامه حرکت راحتتر است. در این سایت همچنین تقویم قیمتی ارائه میشود تا ارزانترین روزها را انتخاب کنید.

هر دو شرکت استانداردهای ایمنی بالایی دارند اما در رجا به دلیل تجربه طولانیتر، آمار حوادث پایینتری ثبت شده است. نظرات مسافران در سایتهای مختلف نشان میدهد که رجا برای سفرهای طولانی و خانوادگی قابل اعتمادتر است، در حالی که فدک برای سفرهای کوتاه و لوکس امتیاز بالاتری میگیرد. در نهایت، انتخاب به نیاز مسافر نیز بستگی دارد.
سخن پایانی
با وجود امکانات پیشرفته و لوکس شرکت فدک، عوامل قیمت پایینتر، پوشش گستردهتر مسیرها، تنوع کلاسهای قیمتی، اعتماد فرهنگی و دسترسی آسان باعث میشود شرکت رجا همچنان انتخاب اصلی عامه مردم باشد. رجا برای سفرهای اقتصادی، خانوادگی و به مقاصد متنوع مناسبتر است، در حالی که فدک برای کسانی که به لوکس بودن خدمات اهمیت میدهند، اولویت دارد. مسافران میتوانند با مقایسه گزینهها در پلتفرمهای معتبر، بهترین انتخاب را داشته باشند. این تعادل بین هزینه و کیفیت، رجا را در صدر نگه داشته است.
پاسخ ها