
تداوم یک هفتهای قطعی اینترنت میتواند ۴ درصد از کل اقتصاد دیجیتال ایران را ببلعد و نابود کند.
خاموشی ارتباطات در ایران از ۱۳۰ ساعت فراتر رفته و هنوز مشخص نیست تا کی ادامه خواهد داشت. این مسئله اقتصاد دیجیتال را وارد بحران ورشکستگی و تعدیل نیرو خواهد کرد.
در سال جاری این دومین باری است که اینترنت و امکانات ارتباطی از دسترس مردم و کسبوکارها خارج میشود. در دوره جنگ ۱۲ روزه نیز ۸ روز (از ۲۸ خرداد تا ۴ تیر ۱۴۰۴) شاهد قطعی ارتباطات به دلیل شرایط خاص امنیتی و جنگی کشور بودیم.
گزارش اتاق بازرگانی تهران و ایران تلنت که با عنوان «تأثیر جنگ ۱۲ روزه بر کسبوکارها» منتشر شد، ابعاد خسارات ناشی از قطع اینترنت ۸ روزه را نشان میداد.
بر اساس یافتههای گزارش مذکور، اختلال اینترنت دومین عامل اصلی خسارت به کسبوکارها بود. این بحران زیرساختی، شرکتهای حوزه فناوری اطلاعات را که در قلب اقتصاد دیجیتال قرار دارند، به شدت تحت تأثیر قرار داد؛ به طوری که ۶۳ درصد آنها با افت نقدینگی بیش از ۵۰ درصدی مواجه شدند. همچنین، اینترنت به معضل اصلی دورکاری در شرایط بحرانی تبدیل شد و فعالیت از راه دور را برای بیش از ۷۰ درصد شرکتها با چالش جدی مواجه کرد.
در طول ۱۲ روز درگیری، ۹۰ درصد کسبوکارها افت تولید را تجربه کردند و از این میان، ۵۵ درصد با کاهشی بیش از نیمی از ظرفیت خود روبهرو شدند. این توقف فعالیت، زیانهای مالی مستقیمی را نیز به شرکتها تحمیل کرد. ۴۱ درصد از کسبوکارهای کوچک زیانی بیش از یک میلیارد تومان را گزارش کردند. این رقم برای ۳۱ درصد از شرکتهای متوسط بیش از ۱۰ میلیارد تومان و برای ۲۹ درصد از شرکتهای بزرگ بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان بود.
فشار مالی جنگ بر شرکتهای کوچک بسیار شدیدتر بود؛ بهگونهای که ۶۳ درصد از آنها افت نقدینگی بیش از ۵۰ درصدی را تجربه کردند، درحالیکه این آمار برای شرکتهای بزرگ ۴۷ درصد بود.
از سوی دیگر، بخش فناوری اطلاعات به عنوان یکی از ستونهای اقتصاد دیجیتال، آسیبپذیری بالایی از خود نشان داد. ۶۳ درصد از شرکتهای این حوزه با کاهش نقدینگی بیش از ۵۰ درصدی مواجه شدند.
یکی دیگر از تبعات دیگر جنگ و خسارات اقتصادی ناشی از آن، شکلگیری موجی از تعدیل نیرو بود. در آن روزها که «تابآوری» به موضوع روز بحثها و گردهماییها تبدیل شد، خبرهای خداحافظی شرکتهای حوزه اقتصاد دیجیتال با کارکنانشان، یکی یکی به گوش میرسید. دولت نیز پس از جنگ اعلام کرد که با تعریف بستههای حمایتی قصد دارد جلوی ریزش نیرو و سقوط شرکتها را بگیرد.
امروز، مدت زیادی از جنگ نگذشته است. بخشی از خسارات اقتصادی وارد شده به شرکتها به این سرعت جبران نمیشود و حالا یک بحران اقتصادی دیگر نیز گریبانگیر آنها شده است.
قطعی کامل اینترنت و ارتباطات اکنون به ۷ روز رسیده است و آنطور که خبرگزاری فارس گزارش کرده، حداقل تا ۷ روز دیگر نیز چندان امیدی به بازگشت به شرایط عادی ارتباطی نیست. برآوردها نشان میدهد چنین وضعیتی میتواند در حالت خوشبینانه، زیانی 400 میلیون دلاری (حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان) به بدنه اقتصاد دیجیتال وارد کند. این حجم از زیان که دو برابر بودجه سالانه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است، برای خیل شرکتهای نحیف و آسیبدیده این صنعت که هنوز از شوک مالی جنگ ۱۲ روزه خارج نشدهاند، بنیانکن خواهد بود.
با در نظر گرفتن ارزش حدودا ۳۰ میلیون میلیارد تومانی تولید ناخالص داخلی و با توجه به اینکه اقتصاد دیجیتال هم اکنون ۴ درصد از GDP سهم دارد، میتوان نتیجه گرفت که تداوم یک هفتهای قطعی اینترنت بهتنهایی میتواند ۴ درصد از کل اقتصاد دیجیتال ایران را ببلعد و نابود کند.
خبرگزاری ایرنا در گزارشی مینویسد: «اگر صنایع بزرگی چون فولاد و پتروشیمی و سیمان از ناترازی و قطع گاز احساس خطر کرده و اعلام میکنند که کسب و کار و سودآوری بنگاههایشان به مخاطره میافتد، اگر قطع برق در شهرکهای صنعتی، حیات صنایع و کوچک و متوسط را تهدید میکند، برای اقتصاد دیجیتال که به اینترنت وابسته است، قطع اینترنت و ارتباطات سمی مهلک و کشنده است که میتواند آنها را از پای درآورد.»
این خبرگزاری میافزاید: «در این روزها که دسترسی به پیامک و اینترنت بینالملل برای هیچ کاربری فراهم نیست و برخی سایتها و سکوهای داخلی بر بستر اینترنت ملی فعال هستند، فعالان این عرصه میگویند که قطع اینترنت آسیب ۱۰۰ درصدی به آنها زده است و از اینکه مشخص نیست چه زمانی اینترنت دوباره برقرار می شود، گلایه دارند.»
رضا الفت نسب، رئیس اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی، نیز با اشاره به اینکه به دلیل مسدودی اینترنت فروش کالاها به شدت کاهش یافته خاطر نشان میکند: «تمامی بازارها چشمشان به فروش آخر سال است ولی با توجه به شرایط فعلی نمیتوانیم امیدواری برای رونق بازار داشته باشیم و بدتر از آن اینکه نمیدانیم شرایط چه زمانی به حالت عادی باز میگردد.»
او با ابراز نگرانی از تداوم وضعیت فعلی میگوید: «نگرانم که کسب وکارها نتوانند هزینههای خود را پرداخت کنند و مجبور به تعدیل نیرو شوند، بنابراین باید فکری کرد تا به فوریت بتوان مشکلات کسب وکارهای دیجیتال را مرتفع کرد.»
با تمامی این موارد میتوان انتظار داشت که اثر تخریبی قطعی طولانی مدت اینترنت بر اقتصاد دیجیتال، چیزی شبیه سونامی باشد و این سونامی عظیم، علاوه بر اینکه رویاهای افزایش سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی را لااقل تا سالها به تعویق میاندازد، آثار کوتاه مدت جبرانناپذیری خواهد داشت: شرکتها را از بین خواهد برد و فرصتهای شغلی بسیاری نیز از بین خواهد رفت.
علاوه بر فرصتهای شغلی که بهواسطه نابودی شرکتها از بین میروند، میتوان پیشبینی کرد که شرکتهای بسیاری نیز برای تابآوری، مجبور خواهند شد کمربندها را سفتتر ببندند. این مسئله موجب میشود که تعدیل نیرو را برای کاهش هزینهها در دستور کار قرار دهند.
اما بخشی از این تعدیل نیرو شاید خود را مستقیماً نشان ندهد. در واقع ممکن است از عنوان تعدیل نیرو برای اخراج کارکنان استفاده نشود. با توجه به اینکه تنها دو ماه به پایان سال مانده، این تعدیل نیرو احتمالا در قالب عدم تمدید قراردادهای سالانه کارکنان انجام میشود و اثر تخریبی قطع اینترنت و ارتباطات بر کل اقتصاد دیجیتال، همچنان فاجعهبار خواهد بود.
پاسخ ها